OPINE: Belangrijk om in de klas te praten over seksuele en criminele uitbuiting van leerlingen

Gepubliceerd op 14 september 2021
OPINE: Belangrijk om in de klas te praten over seksuele en criminele uitbuiting van leerlingen

Dat de middelbare scholen weer open zijn, biedt docenten en leerlingen een uitstekende gelegenheid om niet alleen de door de coronamaatregelen opgelopen achterstanden in te halen, maar ook seksuele en criminele uitbuiting en/of gedwongen criminaliteit onder middelbare scholieren te bespreken. Dit probleem treft namelijk 40 procent van de middelbare scholen, maar de meeste leerlingen en docenten zijn zich er onvoldoende van bewust. Hoe beter docenten dit in de klas kunnen bespreken, des te groter de kans dat leerlingen zichzelf kunnen beschermen.

Auteurs: Heleen van den Berg, Hoofd Nationale Hulpverlening van het Rode Kruis, en Frank Noteboom van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel.

Seksuele en criminele uitbuiting zijn reële risico’s voor in het bijzonder middelbare scholieren. Zeker vier op de tien middelbare scholen in Nederland hebben te maken met een vorm van mensenhandel, zoals seksuele uitbuiting en criminele uitbuiting, zo blijkt uit onderzoek van CKM. Leerlingen worden bijvoorbeeld gedwongen om drugs te dealen of aangezet tot seks tegen betaling. Al in 2019 vroeg het Rode Kruis met 3FM Serious Request: The Lifeline aandacht voor slachtoffers van mensenhandel. Daar kwam onder meer het project ‘Mensenhandel (niet) op school’ uit voort, dat het Rode Kruis, het CKM en Fier samen opzetten. Ook de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen uit al lange tijd ernstige zorgen over minderjarige slachtoffers van mensenhandel.
 
Veel meer doen aan preventie
Eerder dit jaar meldde Nationaal Rapporteur Herman Bolhaar al dat scholen, overheden en instanties te weinig doen om seksueel geweld tegen kinderen te voorkomen. Er moet veel eerder en veel meer gedaan worden aan preventie. “Zoals we ook kinderen zwemles geven, moeten er structurele programma's komen rond deze thematiek, bijvoorbeeld op school. Het moet een vaste waarde worden in de opvoeding", zei Bolhaar tegen Nieuwsuur. Aan urgentie geen gebrek.
 
Bron van stabiliteit
Door de coronamaatregelen werden jongeren die al kwetsbaar waren om slachtoffer te worden, nog kwetsbaarder. Een belangrijke bron van stabiliteit viel weg met het sluiten van de scholen. En dat is juist voor jongeren met (psychische) problemen, of jongeren die leven in onveiligheid van groot belang. Daarnaast viel het contact weg met steunfiguren zoals een docent of sportcoach. Ook brachten jongeren veel meer tijd door op internet waarbij het vaak ontbrak aan toezicht.
 
Cruciale rol voor docenten
Daarom is het zo belangrijk dat zowel docenten als leerlingen weer scherp hebben wat de signalen zijn. En hoe ze kunnen handelen in geval van seksuele en criminele uitbuiting. Bij voorkeur bespreken docenten dit in de klas met hun leerlingen. De praktijk leert namelijk dat juist docenten heel veel kunnen doen om middelbare scholieren tegen uitbuiting te beschermen.

Lespakketten en training voor docenten
Dan gaat het naast het signaleren en handelen bij zorgen, ook over het geven van uitleg over uitbuiting en het aanleren van vaardigheden om zich te beschermen en om hulp te vragen. Omdat docenten vaak niet weten hoe ze deze vormen van mensenhandel preventief met hun leerlingen kunnen bespreken, hebben het Rode Kruis en CKM samen met Nieuwsbegrip en Future NL lespakketten ontwikkeld voor docenten op middelbare scholen. Hiermee is de drempel om aan de slag te gaan laag en kost het geen extra tijd. Het onderwerp zit namelijk verwerkt in lessen begrijpend lezen en digitale vaardigheden.
Naast de lespakketten bieden de hulporganisaties ook training voor docenten in een aantal regio’s, zoals Groningen, Limburg en Haaglanden. Het zou, kortom, een gemiste kans zijn met grote gevolgen als we de gelegenheid voorbij laten gaan om nu de scholen weer open zijn, seksuele en criminele uitbuiting te bespreken in de klas.
 

Volg ons op

Onderdeel van

Wij worden gesteund door

SteunOns