Proeftuin Aangiftebereidheid

Gepubliceerd op 20 juli 2021

In 2018 heeft het CKM met het rapport 'Aangifte doe je niet' onderzoek gedaan naar de redenen waarom slachtoffers geen aangifte doen. Naar aanleiding van deze resultaten heeft de politie opdracht gegeven tot het starten van een proeftuin: de proeftuin aangiftebereidheid.

Doel van het project
De proeftuin heeft tot doel om te verkennen welke interventies kunnen bijdragen aan het vergroten van de contactbereidheid tussen slachtoffers en politie en het versterken van opsporingsonderzoeken. Het CKM voert samen met de politie de projectleiding uit. Vanaf 2018 zijn, in samenwerking met vele partners uit de opsporingsketen en hulpverlening, ideeën uitgewisseld voor de interventies en is de proeftuin vormgegeven. Sinds juni 2021 zijn alle interventies binnen de proeftuin van start gegaan.

Werkwijze binnen de proeftuin
Binnen de proeftuin wordt geëxperimenteerd met een werkwijze die zich richt op de vroegbescherming van slachtoffers, het vergroten van het vertrouwen van slachtoffers in het strafproces en het voorkomen van secundaire victimisatie voor, tijdens en na het strafproces. De verwachting is dat deze werkwijze drempels verminderen voor slachtoffers om aangifte te doen en opsporingsonderzoeken versterken. De volgende vier interventies worden getest:

1. De inzet van een recherchepsycholoog
De recherchepsycholoog, een reeds bestaande functie binnen de politie, wordt waar mogelijk ingezet tijdens het informatieve gesprek en de aangifte. De recherchepsycholoog wordt ingezet wanneer er sprake is van kwetsbaarheid bij het slachtoffer en geeft advies over de manier van horen bij het informatieve gesprek en de eventuele aangifte. In samenwerking met de politie wordt een verhoorplan opgesteld. Daarnaast kan een recherchepsycholoog ook worden geraadpleegd bij het beoordelen van de slachtofferverklaring. Met de inzet van een recherchepsycholoog wordt beoogd om secundaire victimisatie te voorkomen en om een bruikbare verklaring te verkrijgen.
 
Startdatum: 1 maart 2021
Looptijd: één jaar
De interventie wordt getoetst door: Afdelingen Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM) Den Haag, Zeeland West-Brabant en Oost-Nederland
 
2. Verhoor bij de rechter-commissaris
Ten aanzien van het verhoor bij de rechter-commissaris wordt een gespecialiseerde rechter-commissaris (onderzoeksrechter) ingezet die kennis en kunde heeft van mensenhandel en/of ervaring heeft met het horen van kwetsbare getuigen. Voorafgaand aan het verhoor voert de rechter-commissaris een voorbereidend gesprek met het slachtoffer. In dit gesprek heeft de rechter-commissaris de gelegenheid om aan het slachtoffer het verloop van het verhoor, het doel van het verhoor en de rol van alle betrokkenen uit te leggen. Over het plaatsvinden van dit gesprek wordt transparant gecommuniceerd richting de verdediging. Daarnaast kan slachtoffer in een traumasensitieve verhoorsetting gehoord worden wanneer sprake is van een mate van kwetsbaarheid. In deze setting worden de vragen aan het slachtoffer gesteld door de rechter-commissaris of door een gespecialiseerde verhoorder en dienen de vragen vooraf door de verdediging en de officier van justitie te worden aangeleverd. Binnen deze interventie wordt ook gebruik gemaakt van het Getuigenprotocol dat wordt gebruikt bij het horen van getuigen met traumatische ervaringen en dat is opgesteld door het Kenniscentrum Getuigen (2020).
 
Startdatum: 1 mei 2021
Looptijd: één jaar
De interventie wordt getoetst door: Het Openbaar Ministerie en het Kabinet R-C uit de regio’s Den Haag, Zeeland West-Brabant en Oost-Nederland
 
3. Verkorten doorlooptijd 
Door het Openbaar Ministerie (OM) en de politie worden mogelijkheden verkend om de doorlooptijd van zowel het onderzoek als het strafproces te verkorten. Momenteel wordt verkend of het wenselijk en mogelijk is om binnen de opsporing streeftermijnen vast te stellen. Hier wordt, gezien de regionale verschillen, in eerste instantie op regionaal niveau over gesproken tussen het OM en de politie. De politie en het OM zijn op regionaal niveau alert op hun doorlooptijden en proberen deze waar mogelijk en nodig te verkorten. Er wordt gewerkt met een plan van aanpak waarmee deadlines worden gemonitord. 
 
Startdatum: 1 juli 2021
Looptijd: één jaar
Samenwerkingspartners: Het Openbaar Ministerie en politie op regionaal niveau
 
4. Veiligheidscoördinator
Er wordt een veiligheidscoördinator (VC) aangesteld die zich richt op de (vroeg)bescherming van het slachtoffer, het vergroten van het vertrouwen in het strafproces en het voorkomen van secundaire victimisatie voor, tijdens en na het strafproces. Het is de insteek binnen de proeftuin dat de VC zich uitsluitend richt op de bescherming van (minderjarige) slachtoffers van mensenhandel en wel in een zo vroeg mogelijk stadium, namelijk nog voordat de politie contact heeft met het slachtoffer. De VC wordt binnen de proeftuin als onafhankelijk voorportaal van de politie en het openbaar ministerie gepositioneerd en heeft een adviserende rol richting de politie en het OM. Op basis van een individuele kwetsbaarheidsanalyse adviseert de VC welke beschermingsmaatregelen kunnen worden ingezet om bij te dragen aan het vergroten van de veiligheid en/of het veiligheidsgevoel van het slachtoffer. Indien nodig stemt de VC dit advies af met betrokken partijen, zoals de ouders/gezagsdragers, de zorgcoördinator, de advocaat, de slachtoffercoördinator van het OM en Slachtofferhulp Nederland. De uiteindelijke beschermingsmaatregelen worden geaccordeerd en uitgevoerd door de politie en/of het OM, dan wel de betrokken zorginstelling of gemeente. Daarnaast dient de VC als aanspreekpunt voor het slachtoffer voor informatie over het strafproces, zowel voorafgaand aan en tijdens het strafproces.
 
Startdatum: 21 juni 2021
Looptijd: één jaar
De interventie wordt uitgevoerd: In de regio Noord-Holland in samenwerking met het Zorg- en Veiligheidshuis Noord-Holland Noord, HVO Querido, Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM) Noord-Holland 

Looptijd: 2018-2022 (operationele looptijd één jaar)
Samenwerkingspartners: Politie, AVIM (Afdelingen Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel) uit de regio's Den Haag, Zeeland West-Brabant, Oost-Nederland en Noord-Holland, Openbaar Ministerie, Kabinet R-C uit de regio’s Den Haag, Zeeland West-Brabant en Oost-Nederland, Zorg- en Veiligheidshuis Noord-Holland Noord, HVO Querido.
Resultaten: Een rapportage over de opbrengsten van de proeftuin wordt eind 2022 verwacht.

Meer weten?

Neem contact op met Sabine Leermakers, projectleider proeftuin aangiftebereidheid.

Mediaberichten

Volg ons op

Onderdeel van

Wij worden gesteund door

SteunOns